Kế toán điều tra khái niệm mới tại Việt Nam

Thứ bảy, 03/09/2022 | 10:40

Kế toán điều tra được hiểu như thế nào?

Trong thực tiễn phát triển, Kế toán điều tra có thể tồn tại rất lâu, mặc dù không có tại liệu nào lưu trữ. Tuy nhiên, khái niệm kế toán điều tra (Forensic Accouting) lần đầu tiên xuất hiện vào năm 1946 trong một bài báo của Maurice E. Peloubet. Theo Peloubet (1946), kế toán điều tra bao gồm điều tra thu thập bằng chứng về gian lận, xác định thiệt hại do gian lận gây ra, cuối cùng là giải trình kết quả tại tòa án.

Theo Viện Kế toán viên Công chứng Hoa Kỳ (AICPA), kế toán điều tra có thể liên quan đến việc áp dụng các kỹ năng đặc biệt trong kế toán, kiểm toán, tài chính, phương pháp định lượng, luật và nghiên cứu. Do đó, kế toán điều tra áp dụng các kỹ năng điều tra trong việc phân tích báo cáo tài chính (BCTC) và các tài liệu khác có liên quan để hình thành bằng chứng có thể được chấp thuận trước tòa.

Còn theo Th.S Trần Ngọc Diệp – Học viện Tài chính đề cập trong bài báo mới đây trên Tạp chí Tài chính thì Kế toán điều tra là sự kết hợp giữa kế toán, kiểm toán, điều tra gian lận đã hình thành một phân hệ kế toán mới - Kế toán điều tra. Kế toán điều tra là một lĩnh vực trong kế toán thực tế, cung cấp các báo cáo xuất phát từ các yêu cầu pháp lý hoặc từ một tranh chấp về vấn đề tài chính có liên quan.

Vai trò của Kế toán điều tra

Kế toán điều tra có 2 vai trò, vai trò hỗ trợ pháp lý (Litigation Support) và vai trò điều tra kế toán (Investigative Accounting).

Vai trò hỗ trợ pháp lý, là sự hỗ trợ về chuyên môn kế toán trong các vấn đề liên quan đến pháp lý. Vai trò này chủ yếu hỗ trợ liên quan đến việc định lượng giá trị thiệt hại.

Vai trò Điều tra kế toán là việc dùng các nghiệp vụ kế toán tìm kiếm bằng chứng xác định thủ phạm như điều tra biển thủ tài sản của nhân viên, hoặc tìm kiếm bằng chứng làm cơ sở bồi thường thiệt hại như bồi thường bảo hiểm, bồi thường tai nạn lao động...

ke-toan-dieu-tra
ke-toan-dieu-tra

Hoạt động Kế toán điều tra cần những kỹ năng gì

Một kế toán hoạt động kế toán điều tra cần vận dụng khá nhiều kỹ năng về nghiệp vụ còn phải vận dụng tốt khả năng tư duy cũng như kinh nghiệm của bản thân.

Đơn cử, Kỹ năng phân tích suy luận: Phân tích suy luận là khả năng, nhằm vào những mâu thuẫn tài chính không phù hợp với khuôn mẫu bình thường;

Kỹ năng giải quyết vấn đề không theo cấu trúc: Đây là một trong những thuộc tính chính của kế toán điều tra. Luôn luôn phải giải quyết vấn đề sử dụng cách tiếp cận không theo cấu trúc nhất định và đó chính là sự đối lập với kỹ năng của kế toán truyền thống;

Kỹ năng điều tra linh hoạt: là khả năng loại bỏ các thủ tục chuẩn mực kiểm toán, bằng cách kiểm tra kỹ lưỡng các tình huống cho bất kỳ dấu hiệu cảnh báo điển hình;

Phân tích thành thạo: là khả năng kiểm tra những gì nên được cung cấp hơn là những gì được cung cấp;

Kỹ năng giao tiếp: kỹ năng giao tiếp là yếu tố dẫn đến thành công của kế toán điều tra, bao gồm kỹ năng giao tiếp bằng lời nói và văn bản;

Kỹ năng pháp lý: kiến thức cụ thể về pháp luật là khả năng hiểu các quy trình pháp lý cơ bản và các vấn đề pháp lý bao gồm quy tắc về bằng chứng

Các kỹ năng cũng như nghiệp vụ của kế toán khi hoạt động kế toán điều tra phần nhiều do quá trình tự học và tự trang bị cho bản thân. Nguyên nhân do Kế toán điều tra chưa được đề cập trong các văn bản có giá trị pháp lý. Dịch vụ Kế toán điều tra chưa hình thành và chưa được công nhận, đồng thời cũng chưa có văn bản  hướng dẫn thực hiện hoạt động này.

Hơn nữa, thông tin về Kế toán điều tra còn hạn chế. Kế toán điều tra chưa nhận được sự quan tâm của giới nghiên cứu và lực lượng hành nghề kế toán, kiểm toán. Do đó, sự hiểu biết về Kế toán điều tra còn hạn hẹp, khả năng nhận biết các thuật ngữ có liên quan còn thấp. Vô hình chung tạo ra nhiều rào cản về nhận thức sẽ gây khó khăn đến quá trình tiếp cận và ứng dụng Kế toán điều tra.

Mặt khác, do Kế toán điều tra là hoạt động còn mới, nên phí dịch vụ cho hoạt động này khá cao và không có cơ sở so sánh, định giá, định lượng khối lượng công việc dẫn đến khả năng tiếp cận, nhận thức về Kế toán điều tra cũng gặp nhiều hạn chế.

Kế toán điều tra học ở đâu

Năm 2019, Ngân hàng Thế giới có báo cáo đề cập về hoạt động đào tạo ngành kế toán tại Việt Nam. Theo đó, đến năm 2019 Việt Nam hiện có khoảng 223 trường, tổ chức đào tạo cấp bằng cao đẳng kế toán, cấp bằng đại học có 126 trường, cấp bằng thạc sĩ có 18 trường và cấp bằng tiến sĩ chỉ có 5 trường.

ke-toan-dieu-tra-tai-viet-nam-chinh-sach-va-thuc-te
Thực tế đào tạo kế toán tại Việt Nam năm 2019 theo báo cáo Ngân hàng Thế giới (ảnh thoibaotaichinh.vn)

Theo bài báo “Kế toán điều tra: Cấp thiết đào tạo, đáp ứng nhu cầu thực tiễn xã hội” của tác giả Th.S Dương Thị Thiều đăng trên Thời báo ngân hàng số ra ngày 3/8/2022 đề cập: “ Về khối kiến thức ở hầu hết các trường đại học hiện nay chưa đề cập đến nội dung này ở bất kỳ học phần nào, hay môn học riêng biệt nào. Khảo sát này tương tự kết quả nghiên cứu của ThS. Trần Ngọc Diệp – Học viện Tài chính cho thấy nội dung kế toán điều tra là một nội dung rất mới ở Việt Nam, gần 80% số người được biết chưa từng nghe về khái niệm kế toán điều tra. Điều này đòi hỏi các trường đại học khi xây dựng các chương trình đào tạo để đáp ứng nhu cầu xã hội thì cần bổ sung các nội dung về chủ để kế toán điều tra”

Tác giả Th.S Dương Thị Thiều cũng khẳng đinh: Việc hình thành các nghiên cứu cũng như các nội dung, môn học trong đào tạo về kế toán điều tra đang rất cần cho Việt Nam hiện nay. Bởi đó không chỉ là nhu cầu chung của một quốc gia mà đã trở thành đòi hỏi của nhiều doanh nghiệp, công ty tập đoàn lớn trong nền kinh tế, khi mà các hình thức và mức độ gian lận ngày càng trở nên tinh vi, khó lường với sự hỗ trợ của công nghệ 4.0. - ThS. Dương Thị Thiều – giảng viên Trường Đại học Tài chính và quản trị kinh doanh.

Từ khóa: Kế toán điều tra chính sách mới học kế toán đào tạo ngành kế toán
Theo vnmedia.vn Copy
Kế toán điều tra khái niệm mới tại Việt Nam

Kế toán điều tra khái niệm mới tại Việt Nam

Kế toán điều tra chưa được đề cập trong Luật Kế Toán 2013. Nhưng, trên thực tế Kế toán điều tra vẫn đang hoạt động và đóng góp tích cực trong hoạt động kế toán.
Học kế toán những điều cần biết?

Học kế toán những điều cần biết?

Học kế toán ra trường làm gì, ở đâu, mức lương như thế nào?...Đó là những câu hỏi thường trực của nhiều học sinh, sinh viên trước và sau khi chọn học kế toán.
Một số chính sách mới sẽ có hiệu lực từ tháng 8/2022

Một số chính sách mới sẽ có hiệu lực từ tháng 8/2022

Rút tiền tiết kiệm gửi trước hạn vẫn được lãi cao; viên chức có hệ số lương mới; bỏ chứng chỉ tin học ngoại ngữ; không phân loại rác sinh hoạt sẽ bị phạt…là những chính sách nổi bật có hiệu lực từ 1/8.
Chính sách mới có hiệu lực từ đầu tháng 8/2022

Chính sách mới có hiệu lực từ đầu tháng 8/2022

Mức phí cấp phép kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng cho người nước ngoài, Quy định mới về lãi suất rút trước hạn tiền gửi tại ngân hàng... là những chính sách mới nổi bật bắt đầu có hiệu lực từ đầu tháng 8/2022 (từ ngày 1 - 10/8/2022).
Quy hoạch sử dụng đất những chính sách pháp luật liên quan

Quy hoạch sử dụng đất những chính sách pháp luật liên quan

Quy hoạch sử dụng đất không chỉ ảnh hưởng tới an sinh, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới tình hình phát triển kinh, tế xã hội khu vực được quy hoạch
Một số chính sách mới sẽ có hiệu lực từ tháng 8/2022

Một số chính sách mới sẽ có hiệu lực từ tháng 8/2022

Rút tiền tiết kiệm gửi trước hạn vẫn được lãi cao; viên chức có hệ số lương mới; bỏ chứng chỉ tin học ngoại ngữ; không phân loại rác sinh hoạt sẽ bị phạt…là những chính sách nổi bật có hiệu lực từ 1/8.
Nới room tín dụng cho toàn hệ thống thêm 1,5 - 2%

Nới room tín dụng cho toàn hệ thống thêm 1,5 - 2%

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) quyết định điều chỉnh chỉ tiêu tín dụng định hướng năm 2022 thêm khoảng 1,5 - 2% cho toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.
Thủ tướng chỉ đạo thực hiện ngay việc nâng hạn mức tín dụng phù hợp

Thủ tướng chỉ đạo thực hiện ngay việc nâng hạn mức tín dụng phù hợp

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng tiến hành rà soát, phân loại các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng hoạt động hiệu quả…. và thực hiện ngay việc nâng hạn mức tín dụng phù hợp.
Mấu chốt hiện nay là tháo 'ngòi nổ' trái phiếu

Mấu chốt hiện nay là tháo 'ngòi nổ' trái phiếu

TS. Võ Trí Thành, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia cho rằng, dòng tiền đang bị tắc nghẽn, do đó cần phải tháo gỡ các nút thắt để doanh nghiệp tiếp cận được vốn với chi phí hợp lý. Trong đó, mấu chốt là tháo ngòi nổ trái phiếu doanh nghiệp.
Gỡ khó cho thị trường chứng khoán và trái phiếu: Quan trọng nhất là nới room tín dụng

Gỡ khó cho thị trường chứng khoán và trái phiếu: Quan trọng nhất là nới room tín dụng

Để gỡ khó cho thị trường chứng khoán và trái phiếu, điều quan trọng nhất hiện nay là cần nới room tín dụng ngân hàng, duy trì thanh khoản, còn các doanh nghiệp cũng cần “xoay xỏa” mọi cách để có tiền trả nợ trái phiếu, lấy lại niềm tin của nhà đầu tư...